Zo nu en dan huil ik. Tegenwoordig kan ik dat. En durf dat te laten zien.
Vorig weekend tijdens een etentje met dierbare vrienden. Het gesprek kwam op onze Indische vaders. Ik vertelde dat mijn vader KNIL-militair was geweest. Drie jaar heeft hij gevangen gezeten en in Japanse mijnen moeten werken. Dit heeft natuurlijk sporen nagelaten. Wat ik er als kind van merkte, was dat hij ieder moment van de dag kon uitbarsten. Vanuit het niets kon hij opeens schreeuwen, dreigen of met spullen gooien. Voor mij compleet onduidelijk wat de aanleiding was, dus onvoorspelbaar en mega onveilig. Alle dagen was ik super alert hoe de sfeer in huis was. Eerlijk gezegd ben ik mijn leven lang doodsbang geweest voor de man. Maar, tegelijkertijd was hij natuurlijk wel mijn vader. En had ik ook behoefte aan positieve bekrachtiging, een schouderklopje of compliment. Als kind heb ik dat gemist. En ben er altijd naar blijven hunkeren.
Als jong volwassene heb ik slechts één moment gehad waarop ik gevoel had contact te hebben met mijn vader. Ik had veel voorwerk gedaan door me te verdiepen wat er allemaal gebeurd moet zijn in de oorlog. Moed verzameld en vroeg op gegeven moment: hoe was het om na de bevrijding uit het kamp in Japan vanaf de boot Indië weer te zien? Mijn vader noemde dat hij als eerste de stad Balikpapan zag, dat ie toen moest denken aan zijn kameraden die het leven gelaten hadden. Toen schoot hij vol, stond op en liep huilend van me weg. Hij wilde er niet meer over hebben.
Uit respect ben ik er nooit meer over begonnen met mijn vader. Maar ook ik was in tranen. Niet alleen omdat ik me kon inleven in zijn pijn en verdriet. Ook omdat ik tegelijkertijd zielsgelukkig was een moment van wezenlijk contact met hem te voelen. Zelfs anno nu, wanneer ik dit weer vertel, stokt mijn stem en komen er tranen. Een Engelse psychotherapeute schreef over het onbewust doorgeven: trauma’s worden via de generaties doorgeven, net zolang totdat iemand de pijn wil voelen. Dus ik ben allang blij dat ik heb leren voelen. Ook pijn is welkom. En vanuit breder perspectief beschouwd, misschien heb ik al iets bijgedragen aan het helen van oude trauma’s. Zodat anderen er minder mee belast raken.