Vorige week wandelde ik met mijn partner de laatste etappe van het Marskramerpad door hartje Den Haag. De route liep langs het Museum Sophiahof, waar we de expositie ‘Ons land – dekolonisatie, generaties, verhalen’ bezochten. Aan de hand van de stemmen uit acht Indische en Molukse families gaf het een beeld van de complexe postkoloniale geschiedenis. En hoe verschillend deze beleefd werd en wordt.
Terwijl ik er rondliep bracht het me terug naar mijn kindertijd in Amsterdam West. Naast enkele positieve herinneringen is mijn jeugd grotendeels gekleurd door gevoelens van voortdurende angst, onmacht en eenzaamheid. Herkenbaar in de verhalen was de verwarring rondom Indische identiteit. En vragen over de oorlog die niet gesteld mochten worden, antwoorden verzwegen of onbegrepen. Terwijl ik foto’s bekeek, teksten las, stemmen hoorde vertellen, voelde ik me overweldigd door emoties van diepe ontroering, boosheid en verdriet. Ik kreeg de neiging om weg te rennen of te gaan schreeuwen. Gewaar van de kloppingen in het hart en trillingen door mijn lijf was mijn Indische trauma opnieuw wakker geschud. Maar dit keer was er ook iets nieuws. Zonder dat de gevoelens weg moesten, kon ik het verduren. Dit keer voelde ik dat ik het kon dragen. Naderhand, toen we de straat uitliepen, kon ik er zelfs woorden aan geven. Vertelde ik dat het me had geraakt. Mijn partner op zijn beurt was hij geraakt door andere aspecten van de beelden en verhalen. Stap voor stap deelden we zo onze ervaringen.
Bij het Vredespaleis aten we een ijsje. De route leidde ons door een park en vervolgens kwamen we bij het Indië monument. Een plek waar ik talloze keren heb gestaan tijdens de herdenking van de Japanse capitulatie op 15 augustus. Ik dacht dan vaak: ‘ik sta hier voor mijn vader en moeder die hun oorlog in Indië nooit hebben kunnen beëindigen’. Vandaag de dag begrijp ik zoveel meer van de geschiedenis dan toen ik jonger was. Niet alleen feiten, maar ik herken nu ook het zwijgen, de emoties en kan ik ze plaatsen. Het heeft even geduurd, maar pas nu ik de zestig ben gepasseerd, leer ik stapje voor stapje de getraumatiseerde kantjes te verzachten. En voel ik compassie voor iedereen die iets van de Indische geschiedenis in zich draagt.
Ik ben even bij het monument gaan zitten. Het voelde ontspannen en senang. En ik realiseerde me: het is gewoon fijn om herdenkingsplekken te hebben. We hielden even stil bij de achterkant van het monument. Daar op de verstrooiplek ligt sinds kort ook de as van mijn jongste zus. Een jaar geleden hebben we afscheid van haar moeten nemen. Het blijft onwerkelijk hoe zij voortleeft in mijn hart, maar er nooit meer nieuwe herinneringen aan toegevoegd zullen worden.
Wat me geholpen heeft bij het ontwikkelen van veerkracht in mijn leven, zijn sessies waarbij er aandacht is voor de integratie in mijn lijf. Zoals de massagesessie die ik de avond tevoren ontvangen had. Bij een masseur die ik ken in Edam, ben ik welkom met mijn thema’s rondom ‘intimiteit en veiligheid’, ‘grenzen voelen’ en ‘mezelf dragen’. Hij gebruikt voor een massage het woord ‘reis’. En door zijn handen en liefdevolle aandacht is iedere reis weer anders. Onverwacht kwam dit keer de herinnering omhoog aan het moment dat ik definitief afscheid nam van mijn zus. Mijn broers en zussen konden niet mee tot het einde. De laatste twee nachten heb ik in het hospice geslapen en heb ik alleen gewaakt bij haar aan het bed. Maar mijn familie was continu betrokken. Dus ondanks dat ik fysiek alleen bij haar was in de ruimte, voelde ik me sterk verbonden en gedragen door een alom aanwezige energie. Was ik daar samen met al mijn familieleden. Mijn verstand kan dit niet begrijpen, maar in wezen was ik daar in volledig bewuste zijn. Hing ik daar ergens in die ruimte. Tijdens de massagereis landde ik weer in mijn lichaam. Kon ik mijn lijf weer voelen, gevoelens laten stromen en mezelf fysiek ervaren. Compleet ontspannen in veiligheid en liefdevolle verbinding.
Dit soort verbindende reizen, ik maak ze graag en gun ze iedereen. Of je ze nu liggend ontvangt, of wandelend beleefd. Wanneer ons verleden in het heden gehoord mag worden, ons lijf en energie worden geïntegreerd, dan kunnen trauma’s transformeren en helen. Dan maak je contact met jouw essentie. En weet je, hier en nu ben ik op mijn plek. En communiceer je vanuit je hart, dat klopt voor iedereen.